Tuesday, 12 February 2019

Lá Idirnáisiúnta na mBan 2019

Dáta don Dialann

8ú Márta 2019
Lá Idirnáisiúnta na mBan
Léamha, ceol is craic @ 7.00i.n.
Teach an Ardmhéara, Sráid Dásain, BÁC 2

N.B. Saorchead isteach ACH is gá gabháil i dteagmháil roimh ré chun áit a chur in áirithe.
realtan ag hotmail ponc com


Bean a' tí
Celia de Fréine
Is file, drámadóir, scriptscríbhneoir agus leabhrógaí í Celia de Fréine. I measc na ngradam atá buaite aici dá cuid filíochta tá Duais Patrick Kavanagh (1994) agus Gradam Litríochta Chló Iar-Chonnacht (2004).  In 2018 d’foilsigh LeabhairCOMHAR 'Ceannródaí', beathaisnéis Luíse Ghabhánach Ní Dhufaigh, an chéad saothar próis óna peann.

Máire Dinny Wren
As Gaoth Dobhair i dTír Chonaill do Mháire Dinny Wren. Foilsíodh a céad chnuasacht filíochta, 'Ó Bhile go Bile', in 2011. Tá ceithre scéal dá cuid sa chnuasacht 'Go dtí an lá bán', a d’fhoilsigh Éabhlóid in 2012. D’fhoisigh Éabhlóid a céad chnuasacht gearrscéalta, 'Go mbeinnse choíche saor' in 2016. Tá Máire ag obair ar a dara chnuasacht filíochta faoi láthair.

Michelle Nic Pháidín
Is iriseoir í Michelle Nic Pháidín leis an Donegal Democrat. Tá dhá leabhar scríofa go dtí seo aici, ‘An tIriseoir’ agus ‘Fuascailt an Iriseora.’ Bhain 'An tIriseoir' an dara háit i gcomórtas ficsin Oireachtas na Gaeilge agus bhí an leabhar san iomaíocht de Gradam Uí Shuilleabháin. Fuair An leabhar 'Fuascailt an Iriseora’ ainmniúchan in rannóg na leabhar Gaeilge sna Irish Book Awards. 

Dáire Ní Chanáin
Is scríbhneoir agus file óg as Cathair Dhoire í Dáire Ní Chanáin atá anois sa bhliain deireanach den bhunchéim sa Ghaeilge agus i Léann an Aistriúcháin i nGaillimh. Tá colún seachtaniúil aici ar NÓS ina scríobhann sí faoi chúrsaí ollscoile agus saol na mac léinn. Pléann sí streachailt na mban agus cúrsaí meabhairshláinte ina cuid saothair chomh maith le gnáthchúsaí an tsaoil faoi shúile mhná óg. 

Maoilíosa Scott
Is file neamh-dhénártha as Báile Meánach iad Maoilíosa NicÉadaoin ach tá conaí ar Mhaoilíosa i mBeal Feirste anois. Bhain Maoilíosa céim amach sa Bhéarla, le scríbhneoireacht chruthaitheach mar chuid de, cúpla bliana ó shin. Is ainrialaí feimineach iad, agus úsáideann Maoilíosa filíocht le bheith ag plé cúrsaí atá tábhachtach daofa, ag fanacht aireach mar gheall ar a sláinte intinne.


Réaltán Ní Leannáin



Feirsteach a chónaíonn i mBaile Átha Cliath. Liosta foilseachán ar thaobh na láimhe deise den bhlag anseo. Úrscéal stairiúil ag teacht amach i mbliana le Cois Life, 'Cití n gCártaí', atá suite idir dha thír - Málta agus Éire. Malti agus Gaeilge ag réiteach lena chéile, Máltaigh agus Éireannaigh i ndé deiridh na himpireachta.


Lisa Nic an Bhreithimh
Is scríbhneoir splancfhicsin í Lisa Nic an Bhreithimh, as Baile Átha Cliath. Bhuaigh sí Duais Uí Mháine agus Chéad Duais Chomórtas Imbolc 2018 . Oibríonn sí i gcúrsaí cumarsáide agus sna meáin chumarsáide Ghaeilge. D'oibrigh sí leis na feachtais Gaeilge den dá fheachtas i Reifrinn 2015 agus 2018.Scríobhann sí faoi shaolta ban ach go háirithe.


Fionn Ó hAlmhain, ceoltóir
obaire, feadógaí agus amhránaí é Fionn Ó hAlmhain as Co. Chill Mhantáin. 
Tá seinnte ag Fionn ar mórchuid stáitsí in Éireann agus thar lear, ina measc tionól Píobaireachta Béil Feirste, ceiliúradh Bloomsday i Donostia, Tír na mBascach, agus féile "the Garden of Geniuses" ag eastát Leo Tolstoy i Yasnaya Polyana na Rúise.  


Rachel Ní Dhúfaigh
Tá  Rachel Ní Dhúfaigh i mbun staidéar dochtúireachta ag Ardscoil Ceoil Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath faoi láthair.  Bhí sí le cloisteáil ag líonn mór féilte ceoil, ina measc: An Chúirt Chruitireachta, Féile Idirnáisiúnta na cruite sa Bhreatain Bheag, Creative Connexions sa Chatalóin agus ag an Hainan World Tourism Expo sa tSín. Is cumadóir í leis an Ceolfhoirn Traidisiúnta "Rithim"  







Sunday, 27 January 2019

Díolta leis na Gallaibh?

Josefina de Felici Mateer, 1918, i Málta, ag aois 18
Céad bliain ó shin bhí mo mháthair mhór, Josefina di Felici Mateer, bhí sí ar a bealach trasna ó Mhálta chun m'athair mór, Henry Lennon, a phósadh i mBéal Feirste. Níor chas siad ar a chéile roimhe sin, ní raibh acu ach grianghraf dá chéile. Thuas, an pictiúr a bhí ag m'athair mór den bhean óg a bhí sé le pósadh.  Rinneadh an cleamhnas seo trí litreacha a chuaigh anonn is anall idir an dá thír.
Bhí m'athair mór díreach díliostáilte ó arm na Breataine. Bhí deartháireacha leis san RIC. Bhí deartháir leis, Patsy, a bhí imithe a throid leis na Bóraigh i 1899 in éadan arm na Breataine agus nár tháinig ar ais ariamh.
Chuaigh Henry isteach ann ar ghríosadh Redmond, fear a gheall féinriail i 1914. Ach ar ndóigh, ní hionann an scéal a thit amach faoin am a bhfuair Henry s'againne an baile amach i 1918.
Bhí an t-ádh le Henry. Tháinig sé ar ais i 1918. Bhí sé riamh maith le beithigh agus cuireadh i mbun na gcapall é agus é sa Fhrainc i 1914 - ag tabhairt aire daofa. Nuair a cuireadh beithigh go Málta chuaigh sé i gcuideachta leo, i 1915. Chaith sé an chuid eile den chogadh ag obair sna hospidéil ar an oileán sin, agus ag foghlaim scileanna saighdiúra chomh maith. Gunnadóireacht, scileanna armlóin. Rudaí nach raibh ar eolas aige roimhe sin, ag teacht as Muineachán dó.
Nuair a d'fhill sé ar an bhaile i 1918 bhí an saol iomlán athruithe. Ní féinriail ach neamhspleáchas iomlán a bhí a mhuintir féin ag éileamh. Ach i mBéal Feirste, bhí lucht neamhspleáchais ag dul i ngleic le Carson agus a lucht leanúna.
cailín ag caitheamh an ghonella - seál Máltach, mór ach éadrom 
Agus mo mháthair mhór, nuathagtha ó oileán eile a bhí faoi smacht na himpireachta, ar bheagán Béarla agus gan éadaí féin a choinneadh an fliuchas agus an fuacht amach, an chéad earrach feanntach sin. Tháinig sí anall le beart beag éadaigh agus mandailín ón bhaile s'aici agus shiúil sí isteach i ndomhan tintreach lán de scliúchas agus foréigean. Beidh tuilleadh le léamh fúithi ar ball, i 'Cití na gCártaí', atá le foilsiú ag Cois Life. Tá cúpla alt ag Angeline King chomh maith anseo agus anseo a thugann léargas dúinn ar an saol an t-am sin.
Béal Feirste - seálanna troma
An t-athair mór eile, Eddie Mór Quinn, bhí sé nua-thagtha go Béal Feirste chomh maith, ó Oileán an Ghuail i dTír Eoghain, áit a raibh Sinn Féin láidir - bhí sé ina rúnaí acu ag pointe. Bhíodh  Eddie ag obair ar na duganna. Ní obair sheasta le pá rialta a bhí ann, mar a bhí le fáil sa longchlós. Ach Protastúnaigh amháin a fuair jabanna sa longchlós. Chuaigh sé síos gach lá agus sheas sé ag geata na nduganna, féachaint an raibh obair le fáil.Ní fios domh cad a bhí ar siúl ag Eddie le linn aimsir Chogadh an Neamhspleáchais ach amháin nach raibh sé díomhaoin. Bhí sé ag obair ar na duganna i 1920 an lá gur caitheadh Náisiúnaithe amach ó Oileán na Ríona (an longchlós), é féin ina measc. Dódh amach as a theach i Sráid Lucknow (ainmnithe as Ind na himpireachta) ag Aondachtóirí i 1921. Muintir Carson i réim agus ag brú achan duine nár aontaigh leo amach as 'a gcuidse' den domhan bheag.
Droichead na Banríona. Longa seoil agus gail.
Bhí Henry an-tógtha leis an eachtra chéanna, go háirithe mar bhí sé le maíomh gur fhan lucht ionsuithe (lucht Carson) ar a dtónacha sa bhaile in áit liostáil san arm le linn an Chogaidh Mhóir cúpla bliain roimhe. Agus i ndeireadh na dála, díoladh sé chontae leis na gallaibh nuair a síníodh an Conradh Angla-Éireannach i 1921. Agus ní raibh ráth ná bláth ar  Eddie agus Joan, Henry agus Josefina as sin amach, le stádás dara haicme daorthaa orthu don chuid eile dá saol.
Mar sin de, i laethe seo na Breatimeachta, nuair a deir daoine go bhfuil sé chomh maith againn géillstin don Bhreatain ar an chúlstad, tagann an t-amhrán sin aisteach i mo cheann. Níl muid chun bheith díolta leis na gallaibh in Uimhir 10 don dara huair taobh istigh de chéad bliain, tá súil is agam.