Showing posts with label Críona Ní Dhálaigh. Show all posts
Showing posts with label Críona Ní Dhálaigh. Show all posts

Sunday, 12 March 2017

Lá mór ceiliúrtha

Biddy Jenkinson, Janneke Spoelstra, Pauline Nic Chonaonaigh, Áine Durkin, Ciara Ní Éanachain, Lisa Nic an Bhreithimh, Áine Ní Ghlinn, Réaltán Ní Leannáin, Idoia Noble, Katie McGreal

Nach iad na mná a bhí idirnáisiúnta i mbliana.

Ach nach iad na mná a bhí gnoitheach ar an lá! Is beag nár tharla oíche mhór ar chor ar bith, mar gheall ar an mhórshiúl ar son rogha i lár na cathrach ar an oíche chéanna. Mar ba agamsa a bhí an fíon, agus bhí an fíon i mbúit an chairr, agus bhí an carr i bhfostú sa trácht a bhí stopaithe mar gheall ar an mhórshiúl ag éileamh rogha. Ach b'fhearr liom an oíche bheith in áimhréidh mar gheall ar shiúladóirí an rogha ná gach rud bheith in ord is in eagra gan aon mhórshiúl bheith ann!

Ach fuair muid an fíon chomh fada leis an Teach, agus tháinig na mná, agus tháinig trí scór go leith duine chuig an ócáid lena chois sin. Agus muna raibh craic is ceol go maidin ann - druideann an áit ar a deich - bhí craic is ceol is ól go dtí leath i ndiaidh a naoi...

Stiúraigh Áine Ní Ghlinn tríd an oíche muid, ó scríbhneoir go scríbhneoir...

Áine Ní Ghlinn
Bhí Biddy Jenkinson ann, lán paisin is grinn, na briathra ag titim óna beola mar a bheadh seoda iontu. Thrácht sí ar Éabha agus Adhamh, agus an t-úll - agus an scian...
Biddy Jenkinson
Léigh Áine Durkin agus Pauline Nic Chonaonaigh, ag cur lúcháir agus brón an tsaoil inár láthair le liricí iartharacha.
Pauline Nic Chonaonaigh
Áine Durkin
Léigh Janneke Spoelstra ón Fhreaslainn dán i bhFreaslainnis a bhí múnlaithe thar na séasúir, agus léigh mé fein leagan Gaeilge de,  'Sceallán'.
Réaltán Ní Leannáin agus Janneke Spoelstra (pic: Áine Durkin)
Tháinig Idoia Noble ó Donostia (Euskadí) agus léigh sí féin agus Áine Durkin a leaganacha féin den dan céanna,  le Karmele Jaio, i mBascais agus i nGaeilge. Focail agus foclaíocht, máithreachas agus cruthaíocht, agus pelota agus  pilotak!
Áine Durkin agus Idoia Noble i mbun oibre (pic: Áine Durkin)
Agus ansin tháinig an glún nua chun tosaigh. Lisa Nic an Bhreithimh lena píosaí machnamhacha ar mhná óga ag gabháil go Londain, agus ní ar saoire. Katie McGreal agus an tiománaí óg ag glacadh le comhairle ó thuismitheoir... Agus Ciara Nic É, ag caint ar rogha agus... fearmhíniú?
Ciara Ní Éanachain, Lisa Nic an Bhreithimh - thuas -  agus thíos, Katie McGreal


Bhí oíche mhór ann, i ndáiríre. Mo bhuíochas le foireann Theach an ArdMhéara, mo bhuíocha sleis na ceoltóirí, Fionn Ó hAlmhain agus Hajime Takahashi, agus mo bhuíochas le Foras na Gaeilge a chuir ar mo chumas costaisí a íoc leis na léitheoirí ar fad. Agus fíon a chur ar fáil!




Wednesday, 9 March 2016

Fáilte Uí Dhálaigh

Na scríbhneoirí agus an tArdMhéara, Críona Ní Dhálaigh
Bhí an chéad Lá Idirnáisiúnta na mBan i nGaeilge i dTeach an ArdMhéara aréir. Tharla sé mar go bhfuil ardmhéara againn faoi láthair gur bean í a bhfuil a croí istigh i gcur chun cinn na mban, agus gur bean í a bhfuil a croí istigh sa teanga lenar tógadh í - an Ghaeilge.

 Chuir mé aithne ar Chríona blianta fada ó shin. Bhí mé féin ag obair taobh thiar de bheár Chlub an Chonartha san íoslach ag Conradh na Gaeilge ag an am, bhí sí féin ar an  taobh eile den chúntar. Bhí a hathair - Seán Ó Dálaigh - fear lách, séimh - ar an choiste den chlub agus bhí an-bhaint agam leis siúd i reachtáil an bheáir.

Chuaigh Críona leis an pholaitíocht ó shin, mar a rinne go leor daoine a sheas ar an taobh eile den chúntar sin: mo chéile féin (yes, a dhaoine uaisle, tosaíonn an gean is an grá sa Chlub...), Aonghus Ó Snodaigh, Gay Mitchell (a tháinig chuig an Chlub lena chuid Gaeilge a chleachtadh). Bhí Catherine Ardagh ar ranganna ann ar na mallaibh - coinnigh súil uirthi siúd. Buaileann Joe Higgins isteach anois is arís.

Nuair a bhuail mé le Críona roimh an Nollaig, mar sin, ag oíche siamsaíochta i dTeach an ArdMhéara, tháinig an comhrá thart chuig Lá Idirnáisiúnta na mBan. Bíonn smacht cuid mhór ag na hArdMhéaraí ar cén ócáid a chuirtear isteach sa Teach le linn a dtréimhse ardmhéarachta, agus d'iarr mé ar Chríona an raibh rud ar bith beartaithe aici do 8 Márta, Lá Idirnáisiúnta na mBan. Ní raibh aon rud sa dialann go fóill aici. Ach bhí sí ag iarraidh rud éigin bheith ann. 'Ar mhaith leat a reachtáil, a Réaltán?' Cinnte. No probs. Beart déanta. Gaeilge agus mná in aon phacáiste amháin. Maith thú, a ArdMhéara!

ag déanamh réidh don ócáid
Agus d'iarr mé ar mhná de chuid Aontas na Scríbhneoirí an mbeadh spéis acu ann. Thoiligh siad - fiú nuair nach raibh pingin rua i gceist mar tháille na hoíche. Daoine a bhfuil gradaim bainte acu agus cáil orthu - leithéidí Éilís Ní Dhuibhne, Áine Ní Ghlinn, Celia de Fréine. Scríbhneoir Cónaitheach DCU/Colaiste Naomh Pádraig, Anna Heussaf. Údair le taithí i séanraí éagsúla - Áine Ní Mhaoldomhnaigh O'Driscoll, Siún Ní Dhuinn, Éilís Ní Anluain.

'Failte Uí Dhálaigh' a chuir mé ar an oíche mar sin. Dúirt daoine - go leor daoine - gurbh fhearr domh gan é sin a dhéanamh mar gheall ar thoghchán ginearálta bheith san aer. Is le Sinn Féin í Críona. Bíonn craoltóirí cúramach faoi na Sinnéirí, na Finnéirí, na Fiannadóirí agus ha hEileadóirí a choinneáil cothrom lena chéile ó thaobh am craoltóireachta de - rud atá deacair nuair atá an oiread sin Gaeilgeoirí ag páirtí amháin. Chaill muid amach ar go leor poiblíochta mar gheall air sin. Is mór an trua ná níor bhain an oíche le páirtithe ach le siamsaíocht agus le ceiliúradh.

Bean a' tí - Áine Durkin
Is bean í agus is Gael í Críona ar dtús, i m'intinn féin agus in intinn aon duine a bhfuil aithne acu uirthi. Chuir sí an-fháilte romhainn. D'oscail sí na doirse agus a croí agus bhí an-oíche againn. Mar a fheiceann sibh ón ghrianghraf thuas, bhí Bean a' Tí ar a sáimhín só sa pharlús roimh an ócáid féin.
Críona Ní Dhálaigh agus na mná
Bhí lúcháir orm mna óga a fheiceáil - is iomaí ócáid Gaeilge nach mbíonn éinne faoi caoga bliain d'aois le feiceáil. Is cúis dóchais domh chomh maith guthanna óga láidre bheith ann.

Léadh, itheadh, óladh, rinneadh cabaireacht. Éisteadh le Fionn agus Michael ag gabháil ceoil. Mo bhuíochas le gach fear a bhí i láthair, le gach bean a tháinig chuig an ócáid. An chéad cheann de shraith, tá súil agam - ag brath ar thoil an chéad ArdMhéara eile, ar ndóigh!



Tuesday, 26 January 2016

Dáta don dialann



8ú Marta. 
Lá Idirnáisiúnta na mBan. 

Ón uair gur bhuail mé isteach chuig mo chomharsa agus gur tharraing mé í féin agus a deirfiúr amach as a dteach siúd agus isteach i mo cheannsa le buidéal Cava a oscailt in onóir an lae agus gan a fhios acu go raibh a leithéid d'fhéile ann, tá mé ag déanamh rud éigin beag lena cheiiúradh ó shin. Takeaway Síneach, gloine fíona, scannán gur mhaith liomsa a fheiceail - 'no, ní thig libh an yokey a thógail, tá Mamaí ag amharc Air Seo'.
Críona Ní Dhálaigh, ArdMhéara
Chan i mbliana. Ní bheidh an ceiliúradh beag i mbliana. Bhí mé ag ócáid i dTeach an ArdMhéara roimh an Nollaig leis An Pholaiteoir agus mar a tharlaíonn, bhí mé ag caint leis an ArdMhéara. Ach ar ndóigh, tá seanaithne agam ar an ArdMhéara áirithe seo, ón aois réamhpholaitíochta. Críona Ní Dhálaigh, Gaeilgeoir agus bean le croí mór maith i bhfad sular tháinig polaitíocht isteach sa saol ag ceachtar againn.

Tá an croí mór maith aici go fóill. Níor theip air sin. Luaigh sí an oíche sin roimh Nollaig gur bhreá léi rud éigin Gaelach a chur ar fáil do phobal Átha Cliath ar Lá Idirnáisiúnta na mBan. Chuir sí an dáta in airithe sa dialann aici. Tháinig sí ar ais i dteagmháil. Tá an Seomra Darach ar fail, tá soláistí ar fáil. Agus anois, tá scríbhneoirí ar fáil.

Coinnígí an dáta sa dialann agaibh féin. 8ú Marta. Ag tosú ar a seacht trathnóna, ar an bpointe. Beidh daoine ag léamh.

Caithfear a rá, chuir gach scríbhneoir a h-ainm chun tosaigh sula raibh aon phingin airgid ar fáil daofa. Bhí siad sásta an t-áiméar a chur sa
dialann gan an phingin rua féin a bheith san aireamh. Tá mé impressed. Tá maoiniú faighte ó shin do na scríbhneoirí ó IMRAM - buíochas mór ag dul daofa siúd.



Éilís Ní Dhuibhne Almqvist
 Úrscéalaí, drámadóir, scoláire í Éilís Ní Dhuibhne. Os cionn 25 leabhar foilsithe aici, idir úrscéalta, gearrscéálta, agus ábhar taighde. Múineann sí Scríbhneoireacht Cruthaíoch i gColáiste na hOllscoile, BÁC. Ball de Aosdána agus Ambasadóir d'Áras na Scríbhneoirí.

Áine Ní Ghlinn

Scríbhneoir agus file í Áine Ní Ghlinn a bhfuil 26 leabhar scríofa aici.  
Dhá leabhar eile do pháistí ag teacht go luath - Hata Zú Mhamó (Cois Life) agis Hata Oisín (LeabhairCOMHAR).
Celia de Fréine
Is file, drámadóir, scriptscríbhneoir agus aistritheoir í Celia de Fréine. Ocht gcnuasach filíochta atá foilsithe aici go dtí seo. Is iad Cuir amach seo dom : riddle me this (Arlen House, 2014), Blood Debts (Scotus Press, 2014) agus A lesson in Can't (Scotus Press, 2014) na leabhair is deireanaí óna peann.
www.celiadefreine.com


Anna Heussaff
Úrscéalaí í Anna Heussaff. I measc a cuid saothar tá Bás Tobann (Cois Life, 2004) agus Buille Marfach (CIC 2010), leabhair bhleachtaireachta, agus  Hóng  (2013), leabhar ficsin do pháistí. Tá leabhar nua bleachtaireachta amuigh aici le deireanas, Scáil an Phríosúin (CIC 2015)


Éilís Ní Anluain

Eilís Ní Anluain, colúnaí ó am go chéile ar an Irish Times, eagarthóir le Ainm.ie, eagar curtha aici ar Aghaidheanna Fidil agus Púicíní le Muiris Mac Conghail (An Clóchomhar, 2009) agus Creidim Fós agus Aistí Eile le Eoghan ó hAnluain (LeabhairComhar, 2013); agus údar an úrscéil, Filleann Seoirse (Leabhar Breac 2011)

Réaltán Ní Leannáin
Blagadóir, scríbhneoir. Údar 'Turas Ailse' (Coiscéim) agus 'Dílis' (Cló Iar-Chonnacht)

Áine Ní Mhaoldomhnaigh-O Driscoll
Aisteoir, Stiúrthóir, Moltóir, Stiúrthóir Ealaíne an Damer.Léirmheasanna scríofa agus curtha i láthair ar an radio do dhrámaí ag an Project, an Focus, Amharclann na Mainistreach, Amharclann na Peacóige, Amharclann De hÍde, Amharclann an Geata. An Olympia, chomh maith le léirmheasanna do Féile Amharclainne Baile Átha Cliath.
Gearrscéalta, altanna agus léirmheasanna i Feasta,  altanna i  Sunday Miscellany.

Agus beidh ceol curtha ar fáil - arís, ag an phointe seo, ar bhonn deonach - ag Fionn Ó hAlmhain agus Michael Martin (an ceoltóir, chan an polaiteoir)
Fionn Ó hAlmhain