Showing posts with label scoil. Show all posts
Showing posts with label scoil. Show all posts

Wednesday, 19 February 2014

scoileanna agus scolaíocht


Cuireann an cás seo i gcuimhne domh mar a rinne an ghaelscoil sa cheantar agam féin déileáil le mo mhac. B'aindiachaí é. Is aindiachaí é. Is aindiachaí é go cinnte ó shroich sé na déaga. Agus fiú roimhe sin, bhí troid ollmhór agam é a fháil chuig an eaglais don chóineartú. Is agnóisí mé féin - ní raibh ann ach go raibh mé ag iarraidh suaimhneas i mo shaol le Granny, Granda, Mamó agus Daideó. Bhí sé ag iarraidh 'Satan' a thabhairt air féin mar ainm cóineartuithe ach i ndeireadh na dála shocraigh sé ar rud éigin níos neamhurchóidí. Tomás, nó Proinsias, nó ceann acu sin. Ní cuimhin liom.

Cibé ar bith, dhiúltaigh sé glan tabhairt faoi ranganna creidimh a bhí creidmheach ag gabháil isteach sa scoil dara leibhéil 'ilchreidmheach' gaeilge taobh linn, agus thacaigh mé leis mar bhí a fhios agam gur mar sin a bhí sé, le fada an lá.

Ní raibh an príomhoide ag aontú liom, dar ndóigh. I dtús baire bhí sí ag iarraidh orm an raibh mé 'cinnte' nár chreid mo mhac? Bhí. Bhuel, mar sin, ní fheadfádh sé fanacht sa seomra ranga leis na leaids eile, chaithfeadh sé imeacht chuig rang éigin eile le linn creidimh creidbheasta. Ní sásta a bhí mé leis an réiteach seo, ach i  ndeireadh na dála ní raibh mé ag iarraidh taom croí nó stróc a chruthú domh féin agus thoiligh mé dó seo.

Ar ámharaí an tsaoil, landáil an mac sa rang tíreolaíochta ag an rang chéad bhliana eile don chuid is mó den rang. Is cosúil gurb é an mhana a bhí ag an mhúinteoir tíreolaíochta ná -

'Cuir síos an lámh sin, a mhic-ó. Tá a fhios againn gur chuala tú é seo ar maidin agus go bhfuil freagra na ceiste seo agat. Cuir síos an lamh!'

An dara agus an tríú bliain bhí múinteoir eile i mbun creidimh, agus dúirt sé le mo mhac go discréideach fanacht i gcúl an tseomra agus obair bhaile a thógáil amach le déanamh i rith an ranga. Ní nach ionadh bhí daoine eile ag iarraidh cúlú ón rang creidimh as sin amach. Bhí cailín amháin ag maíomh gur phaganach í, de reir mo chuimhne. Bíodh aici.

Ach d'éirigh an mac dúdóite leis an obair bhaile agus thosaigh sé a ghlacadh páirte sa rang mar fhoinse chonspóide le gach díospóireacht diaga a tógadh. Bhí craic aige féin, ag an rang agus ag an mhúinteoir. Agus bhí sos ag an mhúinteoir tíreolaíochta. Ní raibh a fhios ag an phríomhoide gur mar sin a bhí cúrsaí, ach bhí gach duine sásta.

Leanann an mac leis an spéis atá aige i ndéithe, nó i gcreideamh. Is aindiachaí fós e.

Tá tíreolaíocht mhaith aige go fóill.


Monday, 3 September 2012

Oileán agus oileán eile



Tá na scoileanna faoi lánseoil arís inniu. Thosaigh cuid acu le leathlaethe an tseachtain seo caite ach tá siad i mbarr réime arís an Luan seo. Anois, ag fiche tar éis a trí tráthnóna, tá roinnt de na páistí scoile béal dorais tagtha abhaile i ndiaidh a gcéad lá iomlán, agus ag scáirtigh ar a chéile sa gháirdín cúil, faoi sholas na gréine, ar an trampailín.

Ag brabhsáil tríd na súimh nuachta, tháinig mé ar phíosa faoi Inis Tuirc, agus chuir sé i gcuimhne domh an eispéireas an bheas ag páistí eile an lá breá fómhair seo. Ag dul isteach go hOileán Chléire dúinn cúpla seachtain ó shin, casadh cara le m'fhear chéile orainn a chónaíonn istigh ar an oileán ó na hochtóidí. Bhí a cuid páistí léi, agus bhog an comhrá go cúrsaí scoile. Mar seo a leanas an lá scoile seo acu siúd inniu:

Bád ar a ceathrú i ndiaidh a seacht ar maidin inniu  go dtí tírmór (Dún na Séad) - 45 nóiméad.

Bus ó Dhún na Séad go Cloich na Coillte (45 ciliméadar) - uair a' chloig. Díreach in am don scoil, gaelscoil dara leibhéil. Níl aon ghaelscoil níos gaire don Ghaeltacht seo.Níl dóthain páistí den aois sin le scoil dara leibhéil a chur ar fáil istigh in oileán.
.
Mamaí teacht amach ar bhád níos maille inniu agus an turas céanna le déanamh aici. Fanann Daidí ar an oileán mar tá an páiste is óige ar an bhunscoil istigh ar an oileán agus tugann Daidí aire dó siúd i rith na seachtaine, agus déanann sé a chuid oibre féin chomh maith.  Tá naonúr ar fad ag freastal ar an scoil istigh ar an oileán.

Agus ar landáil i gCloich na Coillte di tá siopadóireacht le déanamh ag Mamaí mar beidh sí féin agus an bheirt níos sine ag fanacht in arásán ó Luan go hAoine. Tá an turas ró-fhada agus ró-mhaslach le déanamh gach lá.

 Seachtain i ndiaidh seachtaine i ndiaidh seachtaine. Meán Fómhair go deireadh Bealtaine.

Faoin am go bhfuil mé ag scríobh seo - fiche cúig chun a ceathair - tá an leath sin den teaghlach ar thírmór ag socrú isteach don tseachtain i gCloich na Coillte agus an leath eile ag leanstan le rithim an oileáin. Tá na páistí beal dorais agamsa réidh leis an trampailín agus tá siad ag ithe bolgam bi lena máthair. Feicfidh siad an t-athair s'acu níos moille anocht.

Mhínigh Mamaí domh ar an bhád an lá sin go raibh roinnt teaghlach i ndiaidh an t-oileán a fhágáil do na blianta seo ar fad. Ach cé mhéad acu a fhillfeas? Ceist mhór.

Is cuimhin liom bheith ag obair ar thionscnamh le hInis Arcáin blianta ó shin - oileán taobh le Cléire, ach fá fhiche nóiméad den tírmór. Fiú ansin bhí na leáids óga ag caint ar gabháil ar ais isteach go dtí 'an charraig' ar bhád an tráthnóna, i ndiaidh filleadh ó scoil Bhéarla an Sciobairín. Bhí siad ag iarraidh fanacht lena gcairde amuigh ag Dún na Séad.

Níl an seans sin féin ag páistí a leanann leis an scolaíocht trí Ghaeilge ar an oileán Gaeltachta seo. Tá roghanna crua le déanamh ag lucht oileáin, agus seo ceann acu.