Lá Idirnáisiúnta na mBan 2017

Teach an ArdMhéara

8ú Márta 2017

Lá Idirnáisiúnta na mBan

Léamha is craic is ceol i dTeach an ArdMhéara, Sráid Dásain, Baile Átha Cliath 2

Gach eolas: realtan (ag) hotmail (ponc) com

Bean a' Tí

Scríbhneoir agus léachtóir í Áine Ní Ghlinn. 28 leabhar scríofa aici. Bronnadh Gradam Reics Carló, Leabhar na Bliana ar Hata Zú Mhamó (Cois Life) 2016 agus ar Daideo (Cois Life) 2014. Leabhar nua ar an mbealach ó An Gúm.

Na Scríbhneoirí

Biddy Jenkinson

Biddy Jenkinson, pic le Máire Uí Mhaicín

 Sláinte na bhfear is go maire na mná go deo! 

Ciara Ní É

Scríbhneoir í an Bleáchliathach seo  (ar Twitter ag @miseciara), a chumann filíocht, ailt, agus scéalta i mBéarla agus i nGaeilge. Ise a bhunaigh an oíche filíochta REIC. Tá blag aici, le nuacht, filíocht agus eile.

Lisa Nic an Bhreithimh

Oibríonn Lisa (ar Twitter ag @LisaNicanB) ar chúrsaí cumarsáide agus scoláireachta in Ollscoil na hÉireann i mBaile Átha Cliath. Cuireann sí clár seachtainiúil i láthair ar Raidió na Life agus tugann sí faoin scríbhneoireacht fosta. Is ball í den ghrúpa 'Scríbhneoirí na Gaeilge' atá lonnaithe in Ionad Scríbhneoirí na hÉireann.

Katie McGreal 

(ar Twitter ag @KatieMcGreal) Iriseoir le Seachtain agus RaidióFáilte, múinteoir machnaimh/rinnfheithimh do dhaoine fásta agus daoine óga, agus scríbhneoir. Lonnaithe i mBéal Feirste. Suim aici i gcúrsaí feimineachais agus i mbun cainteanna ar chúrsaí feimineachais i mBéal Feirste. Stiúrthóir, grúpa scríbhneoireachta trasteorainn, lonnaithe i mBéal Feirste.

Áine Durkin

File,blagadóir,cumadóir amhrán. Bhain a blag duais Oireachtais in 2010. Gradaim bainte amach aici as a cuid amhrán nua-scríofa leis an Fhéile Pan Cheilteach agus le Raidió na Gaeltachta. Cnuasach filíochta, Mise Áine, le theacht amach i mbliana, 2017, le Cló Iar-Chonnacht.

Pauline Nic Chonaonaigh

File agus gearrscéalaí a bhfuil cónaí uirthi i gConamara. Bhain sí duais Oireachtais i 2016 i gComórtas na Scríbhneoirí Úra. Ag obair ar dhráma do dhaoine óga, An Bob nár Buaileadh.

Janneke Spoelstra

File Freaslannach a shaidhmeann an dúlra agus castacht an tsaoil le chéile. Chuaigh sí go Málta mar bhall de mheitheal filíochta mionteangacha. Oibríonn sí chomh maith mar aistritheoir agus taighdeoir  cúnta ag an Fryske Akademy.

Réaltán Ní Leannáin

Gearrscéalaí, file, blagadóir (ar Twitter ag @RealtanNiL). D'aistrigh sí dánta Janneke Spoelstra go Gaeilge. Chuir sí aithne ar Janneke le linn tréimhse cónaitheachta sa Fhreaslainn sa bhliain 2016, an chéad scríbhneoir Gaeilge le gabháil thar lear le tógra Focail Eile. 

Críona Ní Dhálaigh (@CllrNiDhalaigh) a chuir tús leis an fhéile seo anuraidh (2016). Bhí sí fial, flaithiúil mar ArdMhéara agus is mór an éacht atá déanta aici an féile seo a thosú. 

An tArdMhéara, Críona Ní Dhálaigh, thíos agus ar dheis, leis na scríbhneoirí anuraidh

San íomhá sin thuas chomh maith, tá Áine Ní Mhaoldomhnaigh-O'Driscoll (chun tosaigh, an dara bean ar chlé), nach maireann. Scaoilimis amach é ar an oíche, mar sin, ná cá bhfios cé mhéad againn a bhéarfar beo ar an chéad Lá Idirnáisiúnta na mBan eile i 2018?
Míle buíochas leis na scríbhneoirí eile a tháinig agus a léigh i 2016: Anna Heussaff, Éilís Ní Anluain, Éilís Ní Dhuibhne, Siún Ní Dhuinn, Celia de Fréine, Áine Ní Ghlinn, agus Bean a' Tí 2016, Áine Durkin.

Táimid an-bhuíoch d'Fhoras na Gaeilge as urraíocht a chur ar fáil dúinn. Bhí gach bean ar an chlár sásta a cuid ama a thabhairt saor in aisce, mar a bhí gach bean anuraidh. Bhí an file Freaslannach sásta theacht trasna ar eitleán ar a conlán féin, fiú! Ach is ceart go mbeadh aitheantas agus maoiniú ar fáil do na healaíona. Is mór linn go raibh an Foras in ann cuidiú linn i mbliana. 

Fionn Ó hAlmhain agus Hajime Takahashi a bheas ag gabhail ceoil ar an oíche (thíos)

Ensafh

Bhí mé díreach ag déanamh nach raibh duine ar bith sa Fhreaslainn buartha faoin Fhreaslainnis. Ansin bhuail mé le heagarthóirí Ensafh. Séard atá in Ensafh ná an t-aon iris liteartha amháin atá ann sa Fhreaslainnis, saghas meascán de Feasta agus An tUltach agus Comhar uilig le chéile. Tá iris cultúir ghinearálta ann, Moanne.


Tá Janneke Spoelstra agus André Looijenga ina n-eagarthóirí agus scríbhneoirí Frysk. Tá a bpaisean soiléir. Is é André an chéad duine go dtí seo a casadh orm a bhaineann úsáid as na leaganacha Frysk do logainmneacha seachas leaganacha Ollainnise.

Roinnt fíricí faoi Ensafh:
Tá sé ar fáil ar an idirlíon agus mar chóip crua.
Is beag siopa ina mbíonn sé ar díol.
Tá trí chéad síntiúsóir acu.
Thosaigh sé sa bhliain 2009, nuair a tháinig an iris páipéir Hjir (anseo) agus an iris idirlín Farsk le chéile chun foilseachán níos láidre a bhunú.
Faigheann sé tacaíocht airgeadais tríd an rialtas áiltiúil sa Fhreaslainn - go fóill beag - ach athraíonn na coinníollacha maoinithe go rialta.

Níl aon nuachtán uile-Fhreaslainnise ann. An t-alt a scríobhadh fúm sa nuachtán áitiúil, an Leeuwarden Courant, bhí sé in Ollainnis agus Béarla (an físeán).  Úsáidtear Freaslainnis mar Fhreaslainnis nuair a luaitear tagairt dhíreach ó fhoinse labhartha, mar shampla, a bhí André ag míniú domh. Ach is tagairt Freaslainnise i lár ailt Ollainnise.
Ach níos spéisiúla domhsa, luaigh sé go bhfuil 50% de na fógraí báis sa Fhreaslainnis sa nuachtán.

Is léir go bhfuil an-eolas ag Janneke agus André agus tá siad toilteanach an t-eolas sin a roinnt. . Bhí smaointe agus eolas agus cúlra á chur romham taobh istigh de dhá uair a' chloig mar gheall ar stair na teanga, socheolaíocht an cheantair, fealsúnacht agus creidimh. Thaitin an comhrá go mór liom.

Ba chruinniú príobháideach é seo a d'eascair ón alt sa nuachtán, ní ón tionscnamh Focail Eile. Is mór an trua nár smaoinigh lucht eagraithe  Oare Wurden ar an chruinniú seo a chur le chéile iad féin leis na foinsí eolais agus maoinithe atá acu féin. Seans go bhfuil mé meallta, ach níl imprisean iontach maith faighte agam go dtí seo go fóill faoi chumas eagraithe an tionscnaimh seo.

Ach níor mhaith liom críochnú le diúltachas. Seo cúpla pic go háirithe do Mise Áine. Is ina baile féin, Bun Cranncha, a chéadleag mé súil ar na leabharlanna beaga saora  seo. Cófraí adhmaid in áiteanna poiblí, le leabhair istigh ann. Tógann tú leabhar, fágann tú leabhar. Níl aon chostas.

Chonaic mé cúpla ceann thart ar Ljouwert go dtí seo. Ceann acu - thíos - i ngairdín tosaigh príobháideach atá buailte leis an chosán sráide. Sin taobh pragmatach den tír seo - ná habair é, déan é, mar a déarfadh muintir Mhic Sheáin i mBéal Feirste.

Ach ar ndóigh, is in Ollainis atá na leabhair ar fad!